ورود ارز ۱۰۰ هزار تومانی به واردات؛ زنگ خطر جدید برای بازار کالاهای اساسی
تصمیم برای وارد کردن کالاهای ضروری با نرخ ارز حدود ۱۰۰ هزار تومان، که عملاً به معنای پایان ارز ترجیحی و تکیه بر نرخ آزاد است، میتواند به سرعت بر هزینه زندگی مردم تأثیر بگذارد. در این روش جدید، واردکنندگان دیگر مجبور نیستند ارز را با نرخهای ثابت دولتی تهیه کنند و میتوانند با مجوزهای تازه، ارز آزاد بخرند یا حتی بدون استفاده از ارز دولتی، کالا وارد کنند. این تغییر باعث میشود هزینه واردات کالاهای پایهای مانند برنج، خوراک دام، روغن، گوشت و حبوبات به شدت بالا برود و اولین اثر آن در بازار، افزایش قیمت این کالاها خواهد بود. نوسانات نرخ ارز نیز این فشار را بیشتر کرده و پیشبینی شرایط برای تولیدکنندگان و تاجران را دشوارتر میکند.
علاوه بر تأثیر بر زندگی مردم، این سیاست تغییرات ساختاری مهمی نیز به همراه دارد. وقتی کالاهای اساسی با نرخ ارز آزاد وارد میشوند، نقش دولت در کنترل قیمتها و مهار تورم کمرنگ میشود. از یک طرف هزینه واردات برای واردکننده زیاد میشود و از طرف دیگر، نظارت بر مسیر تأمین کالا سختتر میشود؛ زیرا تفاوت نرخها و نبود روش شفاف برای تخصیص ارز، میتواند به رانت، واردات غیرواقعی و حتی قاچاق معکوس دامن بزند. حذف حمایت ارزی بدون جایگزین مناسب، به جای کاهش مشکل، وابستگی اقتصاد به واردات را بیشتر کرده و تولید داخلی را در رقابت با کالاهای وارداتی — که گرانتر اما با ساختار قویتری هستند — ضعیف میکند. این روند در نهایت ممکن است منجر به افزایش هزینههای تولید، بیثباتی بازار و تشدید تورم ناشی از انتظارات مردم شود.
اگر این روش ادامه یابد و در نحوه تأمین ارز وارداتی بازنگری نشود، احتمالاً قیمت کالاهای اساسی با سرعتی بیشتر از قبل افزایش خواهد یافت و فشار مستقیم بر قشرهای متوسط و کمدرآمد جامعه افزوده میشود. راه حل مناسب این است که دولت ضمن جلوگیری از رانتخواری ارزی، روشهای حمایتی دیگری را در پیش بگیرد؛ روشهایی مانند کالابرگ الکترونیکی هدفمند، اختصاص ارز نیمهحمایتی به گروههای محدود و تحت نظارت دقیق، یا تقویت تولید داخلی از طریق کمک به هزینه مواد اولیه و وامهای ارزان. اگر سیاست فعلی بدون اصلاح باقی بماند، تورم مواد غذایی و کالاهای ضروری شدت گرفته و فاصله بین درآمد و هزینه خانوادهها بیشتر میشود؛ وضعیتی که در بلندمدت میتواند رشد اقتصادی، امنیت غذایی و تعادل بازار را تحت تأثیر منفی قرار دهد.
دیدگاهتان را بنویسید